Í januar 2012 var familjan á Kuba, República de Cuba. Vit høvdu eina góða feriu við nógvum spennandi upplivingum. Ferian var í tveimum. Fyrra helvt har vit komu í samband við kubanar og upplivdu nakað av veruliga Kuba, og seinna helvt, sum var friðhalgað sól, summar, strendur og fjant og fjas. Tað var nógv at uppliva, so eg byrjaði at taka notatir og skriva søgur um upplivingarnar. Her er ein um at renna á Kuba

At renna á Kuba

Tað er nógv at síggja á Kuba, so tað er heilt vist eitt áhugavert at renna har. Fyrsti túrurin hjá mær var í Havanna eftir Malecon. Tað er vegurin, sum byrjar í gamla býarpartinum og liggur framvið sjóvarmálan og býin vestureftir. Har var gott at renna, hált í støðum har brimið hevði funnið sær vegin upp um lága brimgarðin, men annars fínasta slag.

Tað sum sjálvandi er øðrvísi í mun til Føroyar er, at tað altíð er so heitt. Sjálvt tá eg fór avstað tíðliga á morgni, var tað í minst møguligum klæðum og ikki var leingi áðrenn eg kendi meg heitan. Onkran túrin gjørdi tástin seg galdandi og kendi eg meg eitt sindur dehydreraðan.

Hitan kann man venja seg við, ella umganga sum frægast. Man drekkur vatn, rennur tá sólin er lægst og roynir at vera á skuggasíðuni. Tað er ikki ráðiligt at renna í myrkri, tí her er lítið við gøtuljósum og ferðslan er, ja, forvirrandi fyri at siga tað við einum fittum orðið. Eitt annað sum kann vera eitt sindur keðiligt er, at tað mangan er so nógvur osur frá gomlu bilunum, ið spræna út gamalt dálkað skitið brennievnið. Fyri at koma tí til lívs, lærdi eg skjótt at velja túrar har minst møgulig ferðsla var.

Besti túrur var gjøgnum lítlu gøturnar, ikki gjøgnum ferðafólkaríka old Havanna, men í real Havanna. Har fekk eg eitt gott innlit í hvussu tey mongu lokalu búðu. Har var ikki nógv luksus at hóma. Nógv fólk vóru uttanfyri, gingu og gjørdu einki, men tá tað er so heitt og heimið hevur lítið at bjóða uppá, ja so hví ikki vera uttandura.

Fólk gingu ofta á vegnum, tí betongfortovini vóru illa farin nógva staðni. Hetta kopieraði eg og rann fyri tað mesta á vegnum, tí sjálvt um vegurin var holutur, var har hóast alt betri at renna á enn fortovinum.

Hóast eg rann gjøgnum fleiri vánalig grannaløg og fólk hugdu við tá tey sóu henda bleika spenta mannin, so kendi eg meg altíð tryggan. Har var einki at vera bangin fyri og hugsaði eg fleiri ferðir um orðini hjá systursoni Aurselis, people are happy, eg haldi tað er nakað um tað, fólk flest øll virka ok.

Ein annar góður túrur var eftir strondini í Varadero. Tað var vakurt at renna ímeðan sólin setti og ikki so heitt. Fyri uttan vøkru náttúruna møtti eg nøkrum fáum ferðafólkum sum høvdu fingið sama hugskot sum eg og so nøkrum forelskaðum pørum. Tað keðiliga var, at tað tók langa tíð at vaska skógvarnar fyri salt og sand, og so vóru teir vátir morgunin eftir.

Sum altíð, spennandi at renna nýggjar leiðir.

Millum tey ríku teljast millum annað bøndur, vísindafólk, akademikarar og kanska onkrir kunstnarir. Nú sum tíðirnar broytast, síggjast eisini nakrir vinnulívsmenn við fleiri pengum í lummanum. Tey flestu eru fátøk, men tað skal ikki blandast við fátøk í øðrum londum í latínamerika, so sum Meksiko ella Kolumbia. Tey fátøku á Kuba líða onga neyð og fáa tað av statinum, sum tey hava brúk fyri at liva fyri. Tað er eingin, sum einki fær. Hesa skipan við at øll fáa frá statinum skal nú tillagast, soleiðis, at bert tey sum hava tørv skulu fáa, tí tað vera fleiri og fleiri sum við tíðini fara at kunnu tjena meira í tí komandi privatu vinnuni. There is Poverty, but no missery.

Eitt áhugavert, sum Armando kom inn á, var jørðin. Landbúnaðarjørðin er og hevur fyri tað mesta verið privat. Aftaná revolutiónina vóru stórgarðar, sum góðseigarar og feløg áttu givnir til fólki. Tey landbrúkini, sum vóru á  privatum kubanskum hondum, vóru verandi privat. Hugsanin var, at fyri at skapa framgongd innan landbúnaðin, mátti bóndin eiga jørðina hann arbeiddi á. Ognarrætturin var best egnaður, tí við ognarrætturin visti bóndin at hansara stíð var til fyrimuns fyri hann og hansara egnu ætt. Uttan tann tryggleika sum ognarrætturin gav, hevði bóndin valla lagt alla orku í sítt arbeiðið. 

Hóast tað ikki er loyvt at seta jørðina í skuld, tí skuld hevur við sær trælaband og fremmanda uppíblanding (tað sum vit kenna frá yvirkapitalisering frá landbúnaðinum í Føroyum), so var staturin við at menna landbúnaðin, har tað gagnaði heildini. Armando segði, at staturin kundi nógv, men reka landbrúk, tað kundi og var ikki nakað staturin hevði førleika til. Eg smíltist og hugsaði, at enn hava føroyskir politikarar ikki duga at viðurkent hvussu skeivt tað er, at helvtina av landbúnaðarjørðini í Føroyum framvegis er almenn.

Marknaðarkreftir, við útboð og eftirspurningi eru ikki galdandi. Ein tubbaks bóndi, sum vit komu í prát við fortaldi okkum, at eitt nú skuldi tubbaksbøndur lata 60 % av grøðini til almennu tubbaksframleiðsluna. 30% skuldi seljast gjøgnum góðkendar almennar kanalir, ímeðan írestandi 10% ráddi hann sjálvur yvir. Men hann klagaði ikki, hann hevði eitt gott lív.

Hansara enskt var á einum grundstøði og vardi tað ikki leingi til vit komu í gott prát, um familju, arbeiðið og so sjálvandi politisku støðuna. Hann hevði eina fortíð sum diplomatur og hevði verið útstationeraður til fleiri lond í Suðuramerika. Nú hann var 71 ár royndi hann at tjena eitt sindur eyka við at koyra ferðafólk. Hann, sum onnur, fekk eina pensjón frá landinum og sjálvt um tað var nokk at liva fyri, so var tað ikki nokk til nógv meira enn tað. Hann greiddi mær frá, at hann átti tríggjar dreingir. Ein búði í Florida, ein í Spanien og ein í Havanna. Allir áttu tvey børn í part, men Armando hevði ikki sæð síni tvey abbabørn sum búðu í Spanien.

Sonin í Florida sá hann árliga, sum kom at vitja á hvørjum sumri, men sonin í Spanien, sum var hansara fyrstføddi, hevði hann ikki sæð í nógv ár. Sonurin í Spanien, Armando junior, var fluttur fyri nøkrum árum síðani og hevði arbeitt í Spanien, var giftur við einari frá Spanien og livdi sum um hann ikki flutti heim aftur. Dreymurin hjá Armando var, at hann ein dag hevði klárað at spart so mikið upp, at hann ein dag áðrenn hann gjørdist ov gamal fekk ráð at flúgva yvir um hav at vitja sonin og abbabørnini. Hann visti ikki, um tað fór at eydnast, men hann vónaði tað. Eg hugsaði um orðini, liv hvønn dag sum var hann tín síðsti, men droym sum um tú fert at liva altíð.

Í januar 2012 var familjan á Kuba, República de Cuba. Vit høvdu eina góða feriu við nógvum spennandi upplivingum. Ferian var í tveimum. Fyrra helvt har vit komu í samband við kubanar og upplivdu nakað av veruliga Kuba, og seinna helvt, sum var friðhalgað sól, summar, strendur og fjant og fjas. Tað var nógv at uppliva, so eg byrjaði at taka notatir og skriva søgur um upplivingarnar. Eg fari nú, og tað er bert til stuttleikar, teir komandi dagarnar, at leggja nakrar av frásøgnunum út á blogguna her.

Heim í kríggj

Systursonur Aracelis, hvørs navn eg ikki fekk við, kom ein dagin tá Aracelis  skuldi til kanningar á sjúrkahúsinum. Hann tosaði betri enskt við einari sermerktari amerikanskari dialekt. Hann hevði búð í Miami, men flutti heim aftur í 1959 fyri at vera partur av revolutiónini. Hann helt nógv av Castro brøðrunum og hóast hann ikki var í vinarskaranum hjá teimum, so var kennskapur teirra millum.

Hann segði, at revolutiónin var góð fyri Kuba tá, og tað er hon enn, men nú broytast tingini. Tá var alt so nýtt og idealistiskt. Kanska alt ikki hevur riggað so gott og tí skulu broytingar til nú, spakuliga, men men, legði hann dent á, Kuba fer altíð at vera ein sosialistiskur statur.

Hann segði, at hjarta hjá honum brendi fyri revolutiónini og vildi hann altíð forsvara sosialismuna. Hann mátti tó við einum stoltum eygnabrá viðurkenna, at nú nýggj lóg var komin í gildi, ið gjørdi tað møguligt at skráseta bilin í egið navn, hevði hann verið skjótur at skrásett bilin í sítt navn. Bilin, sum hann hevði havt í skjótt 10 ár, men hevði verið fáorðaður at átt lógliga.

Her eru nógv fátøk fólk, men her er eingin hungursneyð ella elendigheit. Øll hava rætt til nógmikið at nærum ókeypis mati og øll fáa ókeypis útbúgving og sjúkraviðgerð. Sum hann segði, og sum dagarnar her millum fólki hava lært meg, haldi eg meg kunna taka undir við hansara orðum, there are many poor peopl, but there is no misserye.

Tað eru nógvir læknar og nógv sjúkrahús, 18 universitet fyri læknar og 80 universitet í landinum. Fyri 11 milliónir fólk er hetta nógv og legði hann at enda afturat, at fyri eitt lítið land, er útbúgving essentiales. Eg kundi ikki lata vera við at samanbera við okkara Føroyar, har útbúgving av mongum verður hildið bara at vera ein útreiðslan og líka so irrelevant at brúka pengar uppá sum sólkrem er tað í Føroyum.

Í januar 2012 var familjan á Kuba, República de Cuba. Vit høvdu eina góða feriu við nógvum spennandi upplivingum. Ferian var í tveimum. Fyrra helvt har vit komu í samband við kubanar og upplivdu nakað av veruliga Kuba, og seinna helvt, sum var friðhalgað sól, summar, strendur og fjant og fjas. Tað var nógv at uppliva, so eg byrjaði at taka notatir og skriva søgur um upplivingarnar. Eg fari nú, og tað er bert til stuttleikar, teir komandi dagarnar, at leggja nakrar av frásøgnunum út á blogguna her.

Arbeiddi hjá aðalskrivaraðnum hjá Reyða Krossi

Komin til okkara nýggja stað møttu okkum ein blíð eldri kona. Í gomlu, men stórslignum húsunum fingu vit eina heila hædd fyri okkum sjálvi. Tvey sovikømur, tvær stovur, eitt baðirúm og ein stór veranda, eini 80m2 íalt og so kundu vit ferðast sum vit vildu í húsinum annars.

Tað var vorið seint og vit fóru beint til køjs.

Klokkan níggju morgunin eftir fóru vit við eitt sindur av jetlag í kroppinum til morgunmatar. Egg, toast og lekrar fruktir. Ein av forkunnugu fruktunum var Papaya fruktin. Redlig á litið kundi hon mint um eitt millumting millum mango og melón. Aracelis, sum átti húsini, segði hetta var Papaya og tað var gott fyri búkin. Skilti eg hana rætt, so fataði eg tað soleiðis, at Papaya fruktin ger tað sama góða fyri tarmarnar hjá teimum, sum okkara fullkorn breyð ger gott fyri okkara egnu føroysku tarmar.

Eitt tað fyrsta inntrykkið ein skjótt fær er, at tað er so deiliga einfalt at samskifta. Fólk virka opin og fyrikomandi, og ein morgun fingu Aracelis og eg eitt gott prát. Hon var útbúgvin løgfrøðingur við serfrøði innan humanitarin law (mannarættindi). Hon hevði arbeitt hjá altjóða reyðakrossi og nøkur ár í Geneve á høvuðsskrivstovuni. Hon hevði arbeitt undir aðalskrivaranum og kendi væl til felagsskapin. Nú var hon pensionera, vildi mett eini 75 ár, men framvegis gjørdi hon frívilligt arbeiðið einaferð um vikuna, eisini fyri reyða koss.

Hon hevði arbeitt í nógvum londum, serliga í eysturevropa og miðeystri. Í sínum spennandi lívi hevði hon ikki nátt at gift seg ella fingið børn. Tá prátið fall á hvussu fitt okkara børn vóru, kundi eg síggja ein farra av longsul í hennara kláru brúnu eygum, sum lógu umringað av rukkum og aldrandi húð, ikki sørt at tað var brá av einum lívi við nógvum upplivingum.

Tað var týðuligt, at hon fall fyri børnunum beinanvegin og gav teimum ans. Ein dagin fortaldi hon, at hon hevði arbeitt hjá Reyða Krossi í Bulgarin og har hevði hon sæð elendigheitina á barnaheimunum. Hon segði tað var trist at hugsa um skilið á barnaheimunum í Bulgaria, men hon bleiv heilt heit um hjarta at síggja hvussu gott okkara børn høvdu tað.